Σχετικά Άρθρα
Larry Fink (BlackRock): Η Τεχνητή Νοημοσύνη «τελειώνει» τη μεσαία τάξη – Έρχεται το μεγαλύτερο χάσμα πλούτου στην ιστορία
Adam Smith: Τι θα έλεγε ο «πατέρας της οικονομίας» για την αποπαγκοσμιοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη;
Η συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) έχει περάσει σε μια νέα, πιο ανησυχητική φάση.
Από τη μία πλευρά, η AI προβάλλεται ως η μεγαλύτερη τεχνολογική επανάσταση των τελευταίων δεκαετιών. Από την άλλη, ενισχύονται τα σενάρια που τη θέλουν να αποτελεί τον καταλύτη για μια νέα, βαθιά οικονομική κρίση, ανάλογη με τη Μεγάλη Ύφεση του 2008.
Η αφορμή για την αναζωπύρωση αυτών των φόβων είναι η ανάλυση της Citrini Research με τίτλο “The 2028 Global Intelligence Crisis”, η οποία περιγράφει ένα δυσμενές αλλά όχι απίθανο σενάριο για το πώς η AI θα μπορούσε να διαταράξει ριζικά την παγκόσμια οικονομία.
Η μεγάλη υπόσχεση και ο μεγάλος φόβος
Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκονται δύο αντικρουόμενα ερωτήματα.
Θα οδηγήσει η τεχνητή νοημοσύνη σε μια έκρηξη παραγωγικότητας και ευημερίας ή θα προκαλέσει μαζική απώλεια θέσεων εργασίας που η οικονομία δεν μπορεί να απορροφήσει;
Η απάντηση δεν είναι απλή, όμως οι συνέπειες κάθε εκδοχής είναι τεράστιες. Στην αισιόδοξη εκδοχή, η AI απελευθερώνει τους εργαζόμενους από επαναλαμβανόμενες εργασίες και δημιουργεί νέους κλάδους. Στην απαισιόδοξη, προκαλεί ένα σοκ στην αγορά εργασίας που οδηγεί σε αποπληθωρισμό, κατάρρευση της κατανάλωσης και ύφεση μεγάλης κλίμακας.
Ένας φαύλος κύκλος
Η Citrini περιγράφει ένα σενάριο που ξεκινά ήδη να εκτυλίσσεται. Η λεγόμενη agentic AI καθιστά την ανάπτυξη λογισμικού ταχύτερη και φθηνότερη. Ένας προγραμματιστής μπορεί πλέον να δημιουργήσει προϊόντα που παλαιότερα απαιτούσαν ολόκληρες ομάδες.
Αυτό οδηγεί σε διάβρωση του επιχειρηματικού μοντέλου των SaaS εταιρειών, οι οποίες βασίζονται σε συνδρομές και επαναλαμβανόμενα έσοδα. Όμως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ο κλάδος της τεχνολογίας.
Το πρόβλημα είναι ο μηχανισμός που ενεργοποιείται: AI βελτιώνεται → θέσεις εργασίας μειώνονται → κατανάλωση πέφτει → κέρδη πιέζονται → επιχειρήσεις επενδύουν περισσότερο σε AI → νέα μείωση θέσεων εργασίας.
Πρόκειται για έναν αρνητικό φαύλο κύκλο χωρίς φυσικό “φρένο”, που μπορεί να εξαπλωθεί σε ολόκληρη την οικονομία.
Όταν οι μηχανές δεν καταναλώνουν
Στο δεύτερο στάδιο, το λεγόμενο “intelligence displacement spiral”, η κρίση γενικεύεται. Εργαζόμενοι εκτοπίζονται μαζικά και ωθούνται σε χαμηλότερα αμειβόμενες ή επισφαλείς μορφές απασχόλησης. Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι απλή αλλά καταλυτική: οι μηχανές δεν καταναλώνουν.
Σε μια οικονομία όπου η κατανάλωση αντιστοιχεί περίπου στο 70% του ΑΕΠ, η απώλεια εισοδήματος μεταφράζεται άμεσα σε πτώση της ζήτησης. Και αυτό, με τη σειρά του, επιταχύνει την ύφεση.
Ταυτόχρονα, τα δημόσια οικονομικά επιδεινώνονται δραματικά. Τα κράτη καλούνται να αυξήσουν τις δαπάνες στήριξης την ώρα που τα φορολογικά έσοδα μειώνονται, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο δημοσιονομικό εκτροχιασμό.
Οι αγορές στο μάτι του κυκλώνα
Η κρίση δεν μένει στην πραγματική οικονομία. Μεταφέρεται και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σενάρια όπως μαζικές αθετήσεις σε private credit, πιέσεις σε ασφαλιστικές εταιρείες και προβλήματα στην αγορά στεγαστικών δανείων έρχονται στο προσκήνιο.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, σε αντίθεση με το 2008, τα δάνεια δεν θα είναι προβληματικά από την αρχή – θα γίνουν προβληματικά επειδή άλλαξε ο κόσμος.
Η απάντηση των αισιόδοξων: Η ιστορία λέει το αντίθετο
Απέναντι σε αυτή τη δυστοπική εικόνα, αναλυτές από τη Citadel Securities και τη Bianco Research προβάλλουν μια πιο ψύχραιμη προσέγγιση.
Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι η τεχνολογία ακολουθεί ιστορικά μια καμπύλη τύπου S. Η υιοθέτηση δεν είναι εκρηκτική και ανεξέλεγκτη, αλλά σταδιακή, δίνοντας χρόνο σε επιχειρήσεις και κοινωνίες να προσαρμοστούν.
Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι η AI αποτελεί ένα θετικό σοκ παραγωγικότητας. Μειώνει το κόστος, αυξάνει την παραγωγή και τελικά ενισχύει τα πραγματικά εισοδήματα.
Με βάση τη βασική ταυτότητα της οικονομίας, αν η παραγωγή αυξάνεται, κάποιος πρέπει να καταναλώνει περισσότερο. Διαφορετικά, το σύστημα δεν «κλείνει».
Δεν τελειώνουν οι δουλειές, αλλά αλλάζουν
Η ιστορία δείχνει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις δεν καταστρέφουν συνολικά την εργασία αλλά τη μετασχηματίζουν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιο μέρος μιας δουλειάς αυτοματοποιείται. Αν η τεχνολογία αφαιρεί το «δύσκολο» κομμάτι, οι μισθοί πιέζονται. Αν αφαιρεί το «εύκολο», η αξία του εργαζόμενου αυξάνεται.
Αυτό εξηγεί γιατί ορισμένα επαγγέλματα υποβαθμίζονται ενώ άλλα ενισχύονται.
Ο πραγματικός κίνδυνος: Η ταχύτητα
Παρά τις διαφωνίες, υπάρχει ένα σημείο σύγκλισης. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η ίδια η AI, αλλά η ταχύτητα της μετάβασης.
Η ιστορία της Βιομηχανικής Επανάστασης δείχνει ότι μπορεί να υπάρξουν μεγάλες περίοδοι όπου οι θέσεις εργασίας χάνονται ταχύτερα από ό,τι δημιουργούνται. Το λεγόμενο Engels Pause αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Αν κάτι αντίστοιχο συμβεί σήμερα, αλλά σε πολύ πιο συμπιεσμένο χρόνο, οι κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι εκρηκτικές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών